लोकनाथ धमाला

नेपालमा अहिले कम्युनिस्ट पार्टीहरूको एकता आवश्यकता मात्र नभई बाध्यता बनेको छ। पछिल्लो निर्वाचनमा कमजोर नतिजा, आन्तरिक विवाद, र जनअपेक्षा पूरा गर्न असफलताले वामपन्थी दलहरूलाई पुनः सहकार्य र पुनर्गठनतर्फ धकेलेको छ।

किन एकता अहिलेको आवश्यकता ?
– राजनीतिक कमजोरी: नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलन ७७ वर्षमा इतिहासकै कमजोर अवस्थामा पुगेको छ। बारम्बारको विभाजनले जनमत गुमाएको छ।
– जनअपेक्षा पूरा गर्ने दबाब: जनताले रोजेका मुद्दा (गरिबी, किसान, श्रमिक अधिकार) पूरा गर्न असफल भएपछि दलहरूलाई पुनः एकताबद्ध हुनुपर्ने अवस्था आएको छ।
– राष्ट्रिय स्वाधीनता र स्थिरता: वैदेशिक हस्तक्षेप र आन्तरिक अस्थिरता रोक्न वामपन्थी शक्तिहरूबीच सहकार्य अपरिहार्य मानिएको छ।
– नेतृत्वको आह्वान: पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले सार्वजनिक रूपमा भनेका छन् कि कम्युनिस्ट एकता अब विकल्प नभई बाध्यता हो।

हालको परिस्थिति

– पछिल्लो निर्वाचन नतिजा: एमाले र माओवादीले ठूलो जनमत गुमाएपछि विपक्षमा बसेका छन्। यसले उनीहरूलाई सहकार्य र पुनर्गठनतर्फ सोच्न बाध्य बनाएको छ।
– अनौपचारिक संवाद: एमाले र नेकपाका नेताहरूबीच सहकार्यका लागि अनौपचारिक कुराकानी भइरहेको छ।
– जनस्तरमा माग: कार्यकर्ताहरूले लोकतन्त्र र गणतन्त्रको संरक्षणका लागि साझा मोर्चा गठन गर्न सुझाव दिइरहेका छन्।

सम्भावित फाइदा
– राजनीतिक स्थिरता: एकताले सरकार गठनमा स्थिरता ल्याउन सक्छ।
– सामाजिक न्याय: उत्पीडित समुदायहरूको अधिकार सुनिश्चित गर्न वामपन्थी सहकार्य प्रभावकारी हुन सक्छ।
– राष्ट्रिय शक्ति निर्माण: विभाजित शक्तिहरूलाई एकताबद्ध गरेर राष्ट्रिय स्वाधीनता र विकासमा योगदान पुर्‍याउनससकछ।

चुनौतीहरू
– विश्वासको अभाव: विगतमा बनेको नेकपा (एमाले–माओवादी) दुई वर्षमै विभाजन भएको इतिहास छ।
– नेतृत्व संघर्ष: शीर्ष नेताहरूबीच अहंकार र पदको प्रतिस्पर्धा एकताको प्रमुख अवरोध हो।
– विचारधारात्मक मतभेद: समाजवाद र साम्यवादको व्याख्या तथा कार्यान्वयनमा फरक दृष्टिकोण।

निष्कर्ष
नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्यमा कम्युनिस्ट पार्टीहरूको एकता राष्ट्रिय आवश्यकता र जनअपेक्षाको माग बनेको छ। तर, विगतका अनुभवले देखाउँछ कि एकता टिकाउन विश्वास, साझा दृष्टि, र व्यवहारिक सहकार्य अपरिहार्य छ।